Naudsynt å investera: Ordførar Trine Lindborg (Ap) forstår at folk vert opprørte når dei får ei stor rekning i «postkassa». Ho er likevel klar på at det er naudsynt å hald fram med å investera i vass- og avlaupsnettet. Foto: Karoline Forselius

Kommunale avgifter: – Eg har stor respekt for at folk synest at det er dyrt

Mange har reagert på auka i kommunale gebyr. Ordførar Trine Lindborg (Ap) forstår frustrasjonen, men er klar på at investeringane i vass- og avlaupsnettet ikkje må skubbast på. – Vi må tenkja på kva som skjedde på Askøy, seier ordføraren.

På Facebook-sida «Oppslagstavlo i Os» vart følgjande melding lagt ut søndag 1. mars: «Fikk en sjokkerende regning på vann og avløp fra Bjørnafjorden kommune. 47 prosent stigning fra i fjor. Det får nå være grenser for hvor grådige de kan være!!!».

Reaksjonane lét ikkje venta på seg. Etter kort tid hadde innlegget 87 kommentarar.

«Rene galskapen dette!! Brått økte regningen fra kommunen fra 4.740 kroner pr kvartal til nå 7.059 kroner», skriv ein kar.

«Skulle ikkje kommunesammenslåinga gjera ting billegare og meir effektivt?», «OHARA-utgiftene blir fordelt på innbyggerne» kommenterer fleire andre.

Frå tre satsar til kvadratmeterpris

Få dagar at diskusjonen starta, vart det lagt ut informasjon om dei kommunale gebyra på Bjørnafjorden kommune sine nettsider. Gebyrregulativet for 2020 vart vedteken 17. desember 2019. Gebyret for vatn og avløp er delt inn i eitt abonnementsgebyr og eitt forbruksgebyr. Abonnementsgebyret er likt for alle bustader, medan forbruksgebyret varierer ut frå storleiken på bustaden. Dersom ein har vassmålar, vert forbruksgebyret berekna etter målt forbruk.

Tidlegare var forbruksgebyret i Os delt inn i tre gebyrsatsar (0-110 m2, 111-175 m2 og over 175 m2). No vert gebyret rekna ut frå ein pris per m2.

Endra: I Bjørnafjorden kommune reknar ein stipulert forbruk per m2, medan Os kommune delte abonnentane inn i tre ulike kategoriar, forklarer rådgjevar i økonomiavdelinga i Bjørnafjorden kommune, Eivind Solberg. Foto: Camilla Kvamme

– Dei ulike abonnentane vil ha særs ulik endring i gebyret. Nokre vil gå ned, medan andre vil gå opp. Årsaka til det er at prisstrukturen er heilt ulik i Bjørnafjorden kommune enn kva den var i Os kommune. I Bjørnafjorden kommune reknar ein stipulert forbruk per m2, medan Os kommune delte abonnentane inn i tre ulike kategoriar, forklarer rådgjevar i økonomiavdelinga i Bjørnafjorden kommune, Eivind Solberg.

Ulik prisstruktur i Bjørnefjorden, enn i Os: – Som ein ser av figuren vil nokre abonnentar oppleve reduksjon i gebyret for vatn og avløp, medan andre opplever auke, påpeikar rådgjevar i økonomiavdelinga i Bjørnafjorden kommune Eivind Solberg. Foto: N/A

Endringa fordeler seg ifølgje Solberg slik:

Prosentvis auke på Os-sida av Bjørnafjorden: Ifølgje figuren er det ingen med bustadareal under 300 m2, som skal oppleva auke på meir enn 30 prosent. Foto: N/A

– Det skal ikkje vera nokon med areal (BRA) under 300 m2, som skal oppleva auke på meir enn 30 prosent. For å få ein auke på 47 prosent (slik innlegget på Facebook tilseier journ. mrk.), må ein ha eit hus på over 370 m2. Det vil vera abonnentar som opplever ein slik auke, men det er ikkje mange. Under 100, seier Solberg og legg til:

– Abonnentar med store bustader og få bebuarar, bør vurdera å få montert vassmålar. Omrekningsfaktoren for vassforbruk per m2 vart, i samband med budsjetthandsaminga for 2020, auka frå 1,2 til 1,3. Dette vart gjort primært for å stimulera til bruk av vassmålar.

Artikkelen held fram under annonsen.

Sjølvkost i alle norske kommunar

– Eg har stor respekt for at folk synest at det er dyrt, seier ordførar Trine Lindborg (Ap).

Samstundes peikar ho på at gebyret for vatn og avløp er knytt til sjølvkost. Altså at det er innbyggjarane sjølve som betalar for det tenesta kostar.

– Slik er det i alle kommunar, seier Lindborg.

Les også
På befaring i anlegget som snart har kosta ein halv milliard

Dei siste åra er det investert nær ein halv milliard kroner i eit nytt hovudreinseanlegg på Moberg i Os, OHARA. Investeringa får innverknad på storleiken på dei kommunale avgiftene.

– Ja, overskridingane, og det store løftet vi har tatt der, slår ut. Men investeringa vert fordelt på alle abonnentane. Nokre for ei stor auke, andre ikkje.

Lindborg legg til at ho forstår at mange vert opprørte og fortvilte når dei får ei stor rekning i «postkassa».

– Ei kvartalsrekning, som denne, gjer eit stort innhogg i økonomien for mange. I tillegg kjem ofte store rekningar i lag med andre store rekningar, og det passar aldri heilt, seier ordføraren og oppmodar, til liks med Solberg, folk som bur i store hus med få bebuarar om å installera vassmålar.

– I tillegg går det an å be om ein månadleg faktura, seier ho.

– Prognosen tilseier ei utflating alt dei neste åra

Med mindre det vert gjort eit nytt politisk vedtak knytt til gebyrregulativet, eller abonnenten får større bustad, skal gebyret vera det same i heile 2020.

Men kor stor gebyrauke må innbyggjarane belaga seg på i åra som kjem, og når kan ein venta at auken flatar ut?

Artikkelen held fram under annonsen.

– Vi vil vera varsame med å talfesta eventuelle endringar i gebyra dei neste åra. Det er ein del faktorar utanfor kommunen sin kontroll som kan endra ein slik prognose, mellom anna rentenivået som har stor tyding for gebyrnivået. Det vi ser er at Bjørnafjorden kommune vil ha sjølvkostfond frå Os kommune, som gjer at behovet for eventuell auke vil kunna bli noko redusert, seier Solberg og legg til:

– Det som ein per i dag reknar med, er ein meir «normal» gebyrauke dei neste åra, samanlikna med kva som har vore tilfelle i Os kommune fram til 2019. Sånn sett er prognosen at gebyra vil flata ut alt dei neste åra.

– Det verste vi kan gjera er å ikkje ta dette på alvor

Tidlegare har spørsmålet om å skubba på andre investeringsprosjekt i VA-sektoren, for å letta byrden for innbyggjarane, vore løfta i politiske møte. Solberg trur ikkje ei slik tilnærming vil ha stor effekt på gebyrnivået. Det er heller ikkje noko ordføraren vil tilrå.

– Frå 2020 er det nye avskrivingsreglar for VA-anlegg som gjer at avskrivingstida, som før har vore høvesvis 20 eller 40 år, vil auka til å samsvara med sannsynleg levetid på investeringa. Dermed vil effekten på gebyrnivået bli strekt lenger ut i tid og bety mindre for gebyrnivået dei neste åra, seier økonomirådgjevaren.

– Vekst og utvikling må hengja saman med infrastruktur. Vi kan ikkje koma halsande etter heile tida. Då vert det frykteleg dyrt. Vi har allereie skubba på ting i forhold til den opphavlege planen. Vi har røyr som er så gamle at dei ikkje er dimensjonerte for utviklinga vår. Vassleidningsbrot kostar dyrt. Det verste vi kan gjera er å ikkje ta dette på alvor. Vi må ha skikkeleg vatn. Sjå berre kva som skjedde på Askøy, seier Lindborg.

Ordføraren understrekar at investeringane som er gjort i OHARA, er lovpålagte. Anlegget er bygt med ein kapasitet på 40.000–50.000 personar.

– Vi kan diskutera OHARA opp og ned og i mente. Overskridingane og styringa av prosjektet er ei sak i seg sjølv. Vi måtte uansett hatt ei utskifting, og vi veit ikkje kva eit anlegg av ein annan type hadde kosta per i dag. No har vi eit anlegg som skal stetta kommunen vår i mange år framover, men, som sagt, eg forstår dei som er sinte og uroa for storleiken på rekninga, seier Linborg.

Les også
Kva kan vi læra av OHARA? Mykje, konkluderte kommunestyret
Les også
Deloitte skal gå OHARA-smellen etter i saumane