Er det gode nok helsetilbod til eldre i Bjørnafjorden?

Administrasjonen og politikarar i Bjørnafjorden kommune er flinke til å fortelje oss kor gode helse- og omsorgstenestene våre er. Men korleis opplever dei eldre og pleietrengande sjølve tenestene?

Vi høyrer stadig folk seie: «Eg vil aldri på Luranetunet dersom eg blir pleietrengande.» Det er ein påstand som bør få oss til å stoppe opp og spørje kvifor.

Nyleg las eg i Os & Fusaposten om ei kvinne som er avhengig av heimesjukepleie, og som fortel at ho enkelte gonger må vente i opptil to timar på hjelp til å gå på toalettet.

Eg synest det er uverdig.

Ho verkar etter biletet å døme, å vere ei forholdsvis ung kvinne. Eg tenkjer då på dei eldre, pleietrengande menneska som også er avhengige av hjelp – men som kanskje ikkje har krefter, overskot eller pårørande som kan tale deira sak.

Kven tek kampen for dei?

Dei som ligg heime og ventar på hjelp til toalettet, hjelp til å kome seg opp av senga eller andre heilt grunnleggande behov, har kanskje ikkje krefter til å skrive eit lesarinnlegg eller fortelje offentleg om situasjonen sin.

Det betyr ikkje at problemet er mindre for dei. Kanskje tvert imot.

Difor meiner eg at vi må vere ekstra opptekne av dei som ikkje har ei stemme i den offentlege debatten. Det er nettopp dei som er mest avhengige av at kommunen har nok kapasitet, nok kompetanse og eit system som sikrar dei den hjelpa dei treng.

Eldreomsorga må ikkje berre vere god for dei som klarer å seie frå når noko ikkje fungerer. Ho må vere god også for dei som ikkje lenger klarer å seie frå.

Sjølvsagt forstår eg at dei tilsette i heimesjukepleia må prioritere når fleire brukarar treng hjelp samtidig. Problemet er ikkje nødvendigvis dei som står i front og gjer så godt dei kan. Spørsmålet er om bemanninga og organiseringa er god nok.

Men korleis står Bjørnafjorden seg eigentleg samanlikna med andre kommunar i Vestland?

Tal frå KOSTRA og Helsedirektoratet gir eit samansett bilete. Bjørnafjorden har nokre område der kommunen kjem svært godt ut, men også område som gir grunn til bekymring.

Eit av dei mest interessante tala er bemanning og kompetanse. I Bjørnafjorden har 67,9 prosent av dei brukar-retta årsverka helse- og sosialfagleg utdanning. Det er lågare enn samanliknbare kommunar, der talet er 74,6 prosent. Bjørnafjorden ligg på 290. plass av 357 kommunar i landet på dette målet.

Samtidig har kommunen eit svært godt tal på legetimar på sjukeheim. Bjørnafjorden har 1,30 legetimar per veke per sjukeheimsbebuar, noko som er blant dei aller beste resultata i landet.

Det viser at biletet ikkje er svart-kvitt.

Men det reiser eit viktig spørsmål:

Korleis kjem Bjørnafjorden ut når vi samanliknar dei ulike sidene ved eldreomsorga med andre kommunar i Vestland?

Har vi nok tilsette?

Har vi nok fagutdanna personell?

Har vi nok sjukeheimsplassar?

Har heimetenestene nok kapasitet?

Og ikkje minst: Kor lenge må pleietrengande eldre vente når fleire brukarar treng hjelp samtidig?

For det er nettopp slike ting dei vanlege statistikkane ikkje fortel oss godt nok.

Helsedirektoratet seier sjølv at Eldrebarometeret skal gi eit bilete av kvaliteten i eldreomsorga, men at tala må sjåast i samanheng med lokale forhold. Dei peikar også på behovet for betre informasjon om mellom anna brukaropplevingar og kvaliteten på tenestene.

Difor meiner eg at vi bør få ein open og konkret samanlikning mellom Bjørnafjorden og andre kommunar i Vestland.

Ikkje berre kor mykje kommunen brukar på eldreomsorg, men:

Kor mange tilsette har vi?

Kor mange innleigde har vi?

Kor stor del har fagutdanning?

Kor mange eldre får heimetenester?

Kor mange får sjukeheimsplass?

Kor mykje tid får brukarane faktisk hjelp?

Og kanskje viktigast: Korleis opplever dei eldre og pårørande tenestene?

Eg meiner ikkje at Bjørnafjorden har eit dårleg helse- og omsorgstilbod. Tala viser både sterke og svake sider.

Men vi må kunne stille spørsmål utan at det blir oppfatta som kritikk av dei tilsette. Dei tilsette fortener ros for den jobben dei gjer. Samtidig fortener dei nok folk, nok kompetanse og gode arbeidsvilkår til å kunne gi eldre den hjelpa dei treng.

Bjørnafjorden får stadig fleire eldre. Då må vi vere føre var.

Eldreomsorg handlar ikkje berre om statistikk og budsjett. Det handlar om menneske. Om tryggleik. Om verdigheit. Og om korleis vi ønskjer at våre foreldre – og vi sjølve – skal bli behandla når vi ikkje lenger klarer oss utan hjelp.

Så spørsmålet mitt til politikarane og administrasjonen er: Er eldreomsorga i Bjørnafjorden så god som de seier – og korleis står vi oss når vi samanliknar oss med andre kommunar i Vestland?

Torsdag 10. september skal Pensjonistforbundet Bjørnafjorden ha medlemsmøte med temaet «Kommunale helsetenester - no og i framtida»  Eg kjem til å stilla dei same spørsmålet på dette møte som i lesarinnlegget. Er du medlem ta turen og still kritiske spørsmål. Er du ikkje medlem – meld deg inn og delta på møte. Dess fleire vi er dess sterkare er vi.

Åse Vaksinen Sælensminde